Auteur: Pim Lenders GZ-psycholoog (BIG) | Oprichter ADHDVISIE | Ervaringsdeskundig.
Pim is sinds 2009 werkzaam als psycholoog en gespecialiseerd in ADHD bij volwassenen, executieve functies, motivatieproblematiek en emotieregulatie.
Veel volwassenen met ADHD kennen dit gevoel:
Je weet precies wat je wilt doen.
Je denkt er de hele dag aan.
“Soms heb je zelfs al drie motivational podcasts geluisterd, een to-do lijst gemaakt en een nieuwe planner besteld…”
Misschien voel je zelfs stress of schuld omdat het belangrijk voor je is.
En toch lukt het niet om te beginnen.
Of je begint wel maar haakt halverwege af.
Je dwaalt weg. Stelt uit. Raakt overweldigd. Of verliest ineens alle energie.
Voor anderen kan dat soms overkomen alsof jij ongemotiveerdheid of lui bent. Maar voor veel mensen met ADHD voelt het eigenlijk precies alsof ze voortdurend willen… zonder het écht omgezet te krijgen in actie.
Dat verschil tussen willen en doen is één van de meest frustrerende kanten van ADHD.
“Ik snapte niet waarom simpele dingen zoveel moeite kostten”
Veel mensen groeien op met het idee dat motivatie iets is wat je gewoon hoort te hebben. Dus wanneer dingen niet lukken, ontstaat al snel het gevoel , dat je tekortschiet, niet gedisciplineerd genoeg bent, of gewoon harder je best moet doen.
Ook voor mijzelf was dat lang herkenbaar.
Ik dacht vaak:
“Waarom lukt het andere mensen wél om gewoon te beginnen?”
Niet omdat ik niets wilde. Integendeel. Vaak dacht ik juist voortdurend aan alles wat nog moest gebeuren. Maar ergens tussen willen, beginnen en volhouden leek er steeds iets mis te lopen..
Precies dat innerlijke gevecht herkennen veel volwassenen met ADHD.
Waarom motivatie bij ADHD anders kan verlopen
ADHD gaat niet alleen over aandacht of druk gedrag.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat ADHD ook samenhangt met verschillen in, motivatie, het starten met een taak (taakinitiatie), executieve (uitvoerende) functies, je beloningsverwerking, emotieregulatie en het organiseren van het gedrag richting een doel.
ADHD-onderzoeker Thomas Brown beschrijft ADHD daarom niet alleen als een probleem van aandacht, maar ook als een verstoring van executieve functies zoals activatie, focus reguleren, inspanning vasthouden en gedrag georganiseerd krijgen.
Veel volwassenen met ADHD weten vaak heel goed wat zij zouden willen doen. Het probleem zit meestal niet in gebrek aan inzicht of intelligentie, maar in het op het juiste moment kunnen omzetten van die intenties naar gedrag.
Waarom je motivatie vaak afhankelijk voelt van prikkels
Misschien heb je gemerkt dat motivatie ineens wél aanwezig kan zijn wanneer iets urgent, nieuw, interessant, emotioneel belangrijk, of spannend genoeg voelt.
Maar bij taken zonder directe prikkel of die emotionele activatie kan beginnen juist extreem moeilijk voelen.
Dat betekent niet dat iemand niet wil.
Maar wel dat motivatie bij ADHD vaak minder stabiel en minder automatisch beschikbaar voelt.
Daardoor ontstaat vaak een verwarrende dynamiek:
soms kun je uren hypergefocust ergens mee bezig zijn, terwijl simpele dagelijkse taken juist onmogelijk lijken.
Daarnaast merken veel volwassenen met ADHD dat motivatie makkelijker ontstaat wanneer iets persoonlijk betekenisvol voelt of beter aansluit bij wie zij zijn en wat zij belangrijk vinden.
Waarom uitstellen bij ADHD vaak emotioneel wordt
Misschien heb je niet alleen moeite met motivatie, maar kan je ook emotioneel belast raken door het steeds opnieuw niet doen wat je jezelf had voorgenomen. Hierdoor ontstaat vaak: frustratie, schaamte, zelfkritiek, perfectionisme. Ook kan je het gevoel hebben jezelf steeds teleur te stellen.
Aan iets beginnen wordt dan niet alleen een praktische taak.
Maar ook een emotioneel risico.
Want wat als het weer niet lukt?
Wat als je opnieuw vastloopt?
Wat zegt dat dan over jou?
Uitstellen gaat daardoor vaak niet alleen over “geen zin hebben”, maar ook over spanning, overweldiging, emotieregulatie en bescherming.
Lees ook ons artikel over uitstelgedrag bij ADHD.
Waarom harder pushen meestal niet werkt
Veel volwassenen met ADHD hebben jarenlang geprobeerd zichzelf te motiveren met discipline, strengheid of druk. Meer weten over Perfectionisme bij ADHD?
Meer lijstjes.
Meer controle.
Meer schuldgevoel.
Meer druk op jezelf.
Maar motivatie bij ADHD ontstaat meestal niet door voortdurend harder te pushen. Juist strategieën die volledig leunen op wilskracht, discipline of lange termijn motivatie blijken bij ADHD vaak minder goed te werken.
Veel belangrijker is leren begrijpen:
- hoe jouw brein werkt,
- welke omstandigheden motivatie versterken,
- wat ongemerkt energie kost,
- en welke strategieën beter aansluiten bij hoe jij functioneert.
Dat betekent niet dat alles makkelijk wordt.
Maar wel dat je minder voortdurend tegen jezelf hoeft te vechten.
De relatie tussen motivatie en zelfbeeld
We horen ook vaak terug dat veel volwassenen met ADHD jarenlang negatieve feedback hebben gekregen
“je bent lui”
“je doet te weinig”
“je maakt het niet af”
“je moet gewoon beginnen”
Daardoor raakt motivatie vaak verweven met je zelfbeeld. Sommige mensen gaan zichzelf voortdurend pushen.
Anderen raken juist verlamd of haken steeds sneller af.
Niet omdat ze niets willen bereiken.
Maar omdat motivatie langzaam beladen raakt met spanning, falen en teleurstelling.
Wat helpt bij motivatieproblemen?
Vaak werkt het niet om te proberen om nog harden gemotiveerd te raken, maar is het belangrijk om beter te gaan begrijpen:
wat motivatie bij jou versterkt, waarom je vastloopt, welke taken spanning oproepen, hoe overprikkeling meespeelt, en hoe ADHD invloed heeft op taakinitiatie en zelfregulatie.
Wat vaak helpend kan zijn is:
- taken kleiner maken,
- eerder beginnen voordat spanning oploopt,
- werken met externe structuur,
- realistischer verwachtingen ontwikkelen,
- meer rekening houden met energie,
- en milder leren kijken naar jezelf wanneer iets niet direct lukt.
Dat betekent meestal niet:
“altijd gemotiveerd zijn”.
Maar wel:
minder afhankelijk worden van strijd, druk en zelfkritiek. Lees ook: Waarom veel volwassenen met ADHD ondanks behandeling blijven vastlopen.
Meer grip krijgen op motivatie en uitstelgedrag
Binnen de ADHD PROOF Training besteden wij onder andere aandacht aan motivatie, taakinitiatie, uitstelgedrag, emotieregulatie, perfectionisme en het leren herkennen van wat helpt om duurzamer met jezelf samen te werken.
Niet vanuit nóg harder proberen of jezelf blijven pushen maar vanuit inzicht, praktische strategieën die wel gericht zijn op jouw neurodivergente brein en door beter te begrijpen hoe ADHD invloed heeft op gedrag van moment tot moment.
Bronnen en inspiratie
Dit artikel is gebaseerd op:
- wetenschappelijke inzichten rondom ADHD, motivatie en executieve functies
- het werk van onder andere Russell Barkley en Thomas E. Brown
- de DSM-5 classificatie ADHD
- klinische ervaring binnen de GGZ
- en jarenlange begeleiding van volwassenen met ADHD binnen ADHDVISIE
Onze artikelen zijn bedoeld als psycho-educatie en vervanging geen persoonlijk medisch advies of diagnostiek. De inhoud is geschreven door BIG-geregistreerde GZ-psychologen op basis van wetenschappelijke inzichten, klinische ervaring en praktijkervaring met ADHD bij volwassenen.
Meer lezen? Zie ook ADHD en tijdblindheid.