Auteur: Pim Lenders GZ-psycholoog (BIG) | Oprichter ADHDVISIE | Ervaringsdeskundig.
Pim is sinds 2009 werkzaam als psycholoog en gespecialiseerd in ADHD bij volwassenen, executieve functies, motivatieproblematiek en emotieregulatie.
Misschien herken jij het ook wel? Structureel te laat komen, deadlines onderschatten, volledig opgaan in iets, tijd vergeten, of pas in beweging komen wanneer de druk extreem hoog wordt.
Niet omdat je niet wílt plannen. Maar omdat tijd soms vreemd abstract kan voelen.
Alsof:
- morgen nog heel ver weg is,
- een taak “maar vijf minuten” kost,
- of een uur ineens verdwenen is zonder dat je het doorhad.
Dit wordt vaak omschreven als: tijdblindheid. Dit is iets wat voorkomt bij veel volwassenen met ADHD.
Tijdsblindheid is geen officiële DSM-term, maar een veelgebruikte beschrijving voor problemen met tijdswaarneming en tijdmanagement die veel volwassenen met ADHD herkennen. En eerlijk? Veel mensen met ADHD herkennen zich hier sterk in.
Wat is tijdsblindheid bij ADHD?
Tijdsblindheid betekent niet dat je geen klok kunt lezen. Het gaat meer over:
moeite hebben met het innerlijk voelen, inschatten en reguleren van tijd.
Hierbij kan je denken aan;
- onderschatten hoe lang iets duurt,
- moeite hebben om op tijd te beginnen,
- de toekomst onvoldoende “voelen”,
- tijd vergeten wanneer je hypergefocust bent,
- of pas in actie komen wanneer urgentie ontstaat.
Veel volwassenen beschrijven het alsof:
“Nu” en “niet nu” sterker voelen dan een echte tijdslijn.
En precies daardoor kunnen: deadlines, afspraken, rustmomenten, slaap, administratie of lange termijn doelen steeds opnieuw verschuiven.
Wat zegt de wetenschap hierover?
Onderzoek laat zien dat mensen met ADHD gemiddeld vaker moeite hebben met zaken als tijdsinschatting, tijdmanagement en toekomstgericht plannen.
Meta-analyses laten zien dat problemen met tijdwaarneming al zichtbaar zijn bij kinderen en vaak blijven bestaan op volwassen leeftijd. Onderzoekers zoals Russell Barkley beschreven ADHD daarnaast niet alleen als een aandachtstekort,
maar vooral als een probleem in zelfregulatie en executieve functies;
waaronder het kunnen meenemen van tijd, toekomst en consequenties in het huidige moment.
Dat betekent niet dat mensen met ADHD “lui” of ongemotiveerd zijn.
Maar wel dat: tijd minder vanzelf structuur geeft, de toekomst soms minder concreet voelt en motivatie vaak sterker afhankelijk wordt van urgentie, emotie, interesse of druk.
Let op: Niet iedereen met ADHD herkent tijdblindheid. Ook niet iedereen die geen gevoel heeft voor tijd, heeft ADHD.
Waarom tijd bij ADHD vaak anders voelt
Veel volwassenen met ADHD herkennen dat zij rationeel heus wel weten:
“Ik moet echt beginnen.”
Maar dat gevoel komt emotioneel nog niet binnen.
Tot ineens die de deadline dichtbij komt of wanneer er stress ontstaat en paniek je brein activeert.
Want pas dan voelt de taak echt!
Waarschijnlijk heeft dit te maken met een combinatie van je executieve (uitvoerende) functies, motivatie, aandacht, emotieregulatie, je werkgeheugen en dopamineprocessen.
Wanneer iets dan urgent, interessant, nieuw, emotioneel relevant, of zichtbaar dichtbij voelt functioneren veel volwassenen met ADHD beter.
Hyperfocus en tijd vergeten
Maar tijdsblindheid gaat niet alleen over uitstellen.
Volwassenen met ADHD kunnen hun tijdsgevoel ook helemaal verliezen wanneer ze ergens volledig in opgaan. Denk bijvoorbeeld aan uren scrollen, die hyperfocus op werk, gamen, die nieuwe hobby of eindeloos iets uitzoeken.
Basisbehoeften als eten, slapen of op tijd pauzeren kunnen dan soms naar de achtergrond verdwijnen.
Veel mensen schrikken dan:
“Hoe is het ineens drie uur later?”
Het schrijven van dit artikel over tijdsblindheid duurde bij ons opvallend lang…
wat ergens ook wel weer passend is
Waarom tijdblindheid zoveel impact heeft op zelfbeeld
Wanneer je jarenlang te horen krijgt dat je;
- “Beter moet plannen.”
- “Slordig bent.”
- “Dingen niet serieus neemt.”
- “Altijd te laat komt..”
Ontstaat vaak schaamte.
Veel mensen gaan zichzelf zien als, ongemotiveerd, chaotisch, lui, incapabel of onbetrouwbaar.
Terwijl er onder je gedrag vaak iets anders zit:
een brein dat moeite heeft om tijd intern vast te houden en toekomstgericht gedrag te reguleren.
Dat verschil is belangrijk.
Want jezelf blijven zien als “lui” helpt meestal niet om beter te functioneren.
Overprikkeling maakt tijdblindheid vaak erger
Wanneer je overprikkeld, emotioneel belast, gestresst, perfectionistisch of vermoeid bent merken veel volwassenen dat hun tijdsgevoel nóg slechter wordt.
Dat is eigenlijk best logisch want onder stress nemen executieve functies vaak verder af.
Daardoor wordt het bijvoorbeeld nog moeilijker om te starten, overzicht te houden of prioriteiten te voelen.
Tijdsblindheid gaat dus vaak niet alleen over tijd.
Maar ook over energie, overprikkeling, en mentale belasting.
Wat kan je doen wanneer je last hebt van tijdblindheid?
Strategie 1: maak tijd zichtbaar buiten je hoofd
Veel volwassenen met ADHD blijven onbewust vertrouwen op:
“Ik onthoud het wel.”
Maar tijd intern vasthouden kost vaak enorm veel executieve energie en put dus uit.
Daarom helpt het vaak beter om tijd extern en zichtbaar te maken.
Bijvoorbeeld door;
- visuele timers,
- een analoge klok,
- aftellers,
- tijdsblokken,
- agenda’s,
- herinneringen,
- of planning op papier.
Niet omdat je “dom” bent.
Maar omdat jouw brein minder goed leunt op intern tijdsgevoel.
Strategie 2: werk met startmomenten, niet alleen deadlines
Veel mensen plannen:
“Vrijdag moet het af zijn.”
Maar juist bij ADHD ontstaat het probleem vaak vóór die deadline:
namelijk bij het starten.
Daarom werkt het vaak beter om niet alleen een eindmoment te plannen, maar vooral:
een concreet startmoment.
Bijvoorbeeld “Woensdag 10:00 eerste 15 minuten.”, “Om 14:00 alleen document openen.”, “Na het eten 5 minuten beginnen.”
Dat verlaagt de drempel.
Strategie 3: meet eens hoe lang dingen écht duren
Overvolle planningen, frustratie en chronische stress ontstaan doordat veel volwassenen met ADHD onbewust onderschatten hoeveel tijd iets kost.
Het kan daarom enorm helpen om activiteiten eens bewust te timen.
Veel mensen ontdekken dan:
“Oh… dit duurt eigenlijk veel langer dan ik dacht.”
Dit helpt vaak meer dan nóg strenger gaan plannen.
Strategie 4: maak de toekomst concreter
“Volgende week” , “later” of “de toekomst” kan vrij abstract aanvoelen. Daardoor ontstaat je motivatie vaak pas wanneer iets urgent wordt.
Het kan helpen om de toekomstige gevolgen concreter en zichtbaarder te maken.
Hierbij kan je denken aan dingen visueel opschrijven, herinneringen zichtbaar ophangen, toekomstige stress visualiseren, of jezelf afvragen:
“Hoe wil ik dat morgen voelt?”
Dat helpt het brein om de toekomst iets meer “nu” te maken.
Strategie 5: verlaag de emotionele drempel
Tijdblindheid gaat vaak niet alleen over tijd. Soms zit er ook perfectionisme, spanning, faalangst, overweldiging of ADHD paralysis onder.
Daardoor voelt beginnen zwaarder dan het eigenlijk is.
Juist daarom helpt het vaak om kleiner te starten, taken op te delen en je verwachting te verlagen, en milder naar jezelf te kijken. Een stuk herkenning kan ook fijn zijn.
Binnen onze ADHD PROOF groep liep de tijdschatting laatst ook niet helemaal vlekkeloos… de halve groep appte tegelijk dat ze ‘iets later’ waren 😅
Strategie 6: bouw structuur vóórdat stress ontstaat
Dat leven van deadline naar deadline, van stress naar stress en van crisis naar crisis.
Juist daarom kan het helpen om structuur op te bouwen vóórdat paniek ontstaat.
Niet perfect.
Maar voorspelbaar genoeg om je brein iets meer rust te geven.
Tijdblindheid betekent niet dat je lui bent
Misschien herken jij het ook:
dat gevoel dat je steeds achter de feiten aanloopt.
Dat je wéét wat belangrijk is, maar toch niet in beweging komt.
Of dat je jezelf steeds opnieuw teleurstelt.
En heb je jarenlang gedacht;
“Waarom lukt dit anderen wel?”
Maar tijdblindheid gaat meestal niet over onwil.
Het gaat vaker over executieve functies, zelfregulatie, aandacht, motivatie en een brein dat tijd anders verwerkt.
Dat begrijpen haalt niet alle problemen weg.
Maar vaak wel een deel van de schaamte.
Je hoeft het niet allemaal alleen uit te zoeken
Misschien merk je dat inzicht alleen niet voldoende is. Want begrijpen waarom je vastloopt is iets anders dan:
- het herkennen in het moment,
- nieuwe structuren ontwikkelen,
- spanning reguleren,
- en leren samenwerken met je brein.
Binnen de ADHD PROOF Training helpen wij je onder andere begrijpen:
- waarom motivatie soms pas ontstaat onder druk,
- hoe executieve functies je dagelijks functioneren beïnvloeden,
- waarom beginnen zo moeilijk kan voelen,
- en hoe je stap voor stap meer ADHD-proof leert functioneren.
Niet door jezelf harder te pushen.
Maar door beter te begrijpen hoe jouw brein werkt en wat het nodig heeft om goed te kunnen functioneren.
Wil je vrijblijvend kennismaken, neem dan contact op!
Meer lezen?
Misschien herken je jezelf ook in:
- uitstelgedrag,
- motivatieproblemen of
- perfectionisme bij ADHD
Op www.adhdvisie.nl vindt je hierover meer.